(1873 – 1897)
Tiến sĩ thứ 33, Nữ Tiến sĩ thứ 3 của Hội Thánh
Ngày 19-10-1997, trong Thánh Lễ trọng cử hành tại công trường Thánh Phêrô ở Roma, trước sự tham dự của hàng trăm ngàn tín hữu từ khắp năm châu đổ về, Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đă long trọng tôn vinh Thánh Nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu là Tiến Sĩ Hội Thánh.
Suốt 2000 năm lịch sử công giáo, trước Thánh Nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu, Giáo Hội Công Giáo trải qua đến 264 triều đại Giáo Hoàng, song Tiến Sĩ Hội Thánh th́ vỏn vẹn 32 vị, trong đó:
- 2 vị Giáo Hoàng (Thánh Grêgôriô Cả và Thánh Lêô Cả)
- 1 vị Hồng Y (Thánh Bônaventura)
- 1 vị Tổng Giám Mục (Thánh Anselmô)
- 16 vị Giám Mục (Các Thánh: Albertô Cả, Alphongsô, Ambrôsiô, Athanasiô, Augustinô, Basiliô, Cyrillô thành Alexandria, Cyrillô thành Giêrusalem, Grêgôriô Nazian, Gioakim Khẩu, Hilario, Isidoro, Phanxicô Salê, Phêrô Krysôgôlô, Phêrô Damianô và Rôbertô Bellarminô)
- 9 vị Linh Mục (Các Thánh: Antôn thành Pađua, Bêna Vênêrabilê, Bernađô, Gioan Đamascênô, Gioan Thánh Giá, Hiêrônimô, Lôrensô đệ Brinđisi, Phêrô Canisiô và Tôma Aquinô)
- 1 vị Phó Tế (Thánh Êphrem)
- 2 vị Nữ tu (Thánh Catarina thành Siêna và Thánh Têrêsa thành Avila)
- Vị tiến sĩ tân phong mới nhất: Thánh Nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu
Để được truy phong danh hiệu Tiến Sĩ Hội Thánh, các vị nói trên ngay lúc sinh tiền phải chứng minh là những bậc nổi danh về các nhân đức và uyên bác về các vấn đề tín lư, có lưu lại hậu thế những gương đạo đức thánh thiện trong việc phục vụ Giáo Hội cùng những bút tích của các bài giảng thuyết, các pho sách, các tài liệu thư từ chứa đựng những tư tưởng thần học, luận chứng minh giáo sắc bén đầy thuyết phục.
Chẳng hạn, trong hai vị nữ tiến sĩ Hội Thánh trước Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu, ta thấy Thánh Têrêsa thành Avila, nước Tây Ban Nha, là nữ tu viện trưởng, đă có công cải tổ Ḍng Carmêlô, thành lập 18 đan viện Carmêlô cải cách khác hồi thế kỷ 16. Ngài đạt tới bậc chiêm niệm cao siêu, nổi tiếng về những thị kiến xuất thần. Ngài để lại nhiều tư tưởng thần học giá trị qua nhiều sách tu đức và hàng trăm thư huấn đức gây ảnh hưởng lâu dài và lớn lao trong đời sống Kitô hữu, nhất là quyển Lâu Đài Nội Tâm (Le Château Intérieur) , một quyển sách tổng hợp các suy tư của Thánh nhân về giái trị của sự cầu nguyện mà Ngài coi như là phương tiện tối ưu để gặp gỡ Đức Kitô.
Riêng Thánh Nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu xét một cách phiến diện th́ xem ra như không hội đủ tiêu chuẩn “uyên bác” như các Đấng Tiến Sĩ Hội Thánh khác. Ngài không hề là bậc lăo trượng. Tuổi đời của Ngài chỉ đếm được 24 mùa xuân, quả là ngắn ngủi. Và c̣n ngắn ngủi hơn nữa khi mới vào tuổi 15, Ngài đă rời bỏ gia đ́nh, bè bạn, họ hàng để dâng ḿnh vào Ḍng tu kín, tự giam hăm tuổi thanh xuân ở đó để rồi vĩnh viễn ra đi khi tuổi xuân hăy c̣n phơi phới. Có những Tiến Sĩ Hội Thánh đă từng giảng dạy trong các đại học thời danh, c̣n Thánh Nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu thậm chí chưa hề bước chân tới ngưỡng cửa đại học. Hầu hết các Tiến Sĩ Hội Thánh đều có những tác phẩm chứa đựng nhiều tư tưởng thần học tín lư thâm sâu. Phần Thánh nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu, vâng lời Mẹ Bề trên Ḍng, Ngài chỉ đơn sơ tŕnh bày cuộc sống thiêng liêng thường nhật của ḿnh qua quyển tự truyện - Truyện Một Tâm Hồn - viết một cách thật thà chơn chất. Nội dung các thư từ Ngài để lại cũng chỉ là những trao đổi chân thành về đời sống thiêng liêng, cầu nguyện và tu đức.
Có lẽ chúng ta lầm nghĩ rằng Giáo Hội chỉ căn cứ vào tŕnh độ học thức nhà trường mà đo lường tiêu chuẩn cho một sự lựa chọn để tôn vinh một vị thánh là Tiến Sĩ Hội Thánh. Tiến Sĩ Hội Thánh cần tổng hợp các mặt thánh thiện lẫn những hiểu biết thiêng liêng và đức khôn ngoan khả dĩ tạo nên được một luồng sinh khí tu đức mới cho Giáo Hội hoàn vũ có thể noi theo. Trong điều kiện như vậy, Thánh Nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu thật xứng đáng là Tiến Sĩ Hội Thánh, vị Nữ Tiến Sĩ thứ ba, Tiến Sĩ thứ 33 của Giáo Hội.
Têrêsa gọi tên chính là Maria Phanxica Têrêsa Martin, sinh ngày 2 tháng Giêng năm 1873 tại Alecon, Normandie, Pháp. Tên “Têrêsa Hài Đồng Giêsu” là tên khấn Ḍng. Chị cũng c̣n gọi là Têrêsa thành Lisieux v́ Chị tu ở Ḍng Carmêlô thành Lisieux, nước Pháp. Têrêsa mồ côi mẹ từ khi tuổi chưa lên bốn, được thân phụ là ông Louis Martin săn sóc giáo dục chu đáo.
Dù ở tuổi vị thành niên chưa được phép tu Ḍng, Têrêsa đă được chính Đức Giáo Hoàng ban cho đặc ân miễn tuổi để được vào Ḍng Carmêlô. Năm 1887, ông Martin Guérin cùng với hai cô gái út là Cêcilia và Têrêsa ghi danh tham gia đoàn hành hương Pháp sang Rôma mừng lễ kỹ niệm 50 năm Linh Mục (1837-1887) của Đức Giáo Hoàng Lêô XIII. Phái đoàn Giáo Phận Nantes trong đó có ông Guérin và hai cô gái út do Đức Cha Hugonin dẫn đầu và Cha Chính Révérony tháp tùng. Cêcilia 18 tuổi, Têrêsa 15 tuổi, là hai thành viên nhỏ nhất của giáo đoàn Pháp. Các giáo đoàn đều được Đức Thánh Cha cho triều yết. Các thành viên được phép đến từng người quỳ gối hôn nhẫn và nhận phép lành của Đức Thánh Cha, nhưng mọi người được yêu cầu là không nên tŕnh thưa ǵ với Ngài v́ Đức Thánh Cha rất yếu mệt và thời giờ dành cho mỗ phái đoàn cũng rất giới hạn. Têrêsa ấp ủ trong ḷng một nguyện vọng, là xin Đức Thánh Cha đồng ư cho ḿnh được vào Ḍng Kín ngay ở tuổi 15 này, v́ Têrêsa đă mấy lần xin vào tu ḍng này đều bị từ chối v́ lư do chưa đủ tuổi quy định. Nhân cơ hội đến nhận phép lành, Têrêsa đánh bạo xin Đức Thánh Cha ban cho ân huệ duy nhất ấy. Đức Thánh Cha Lêô XIII bỡ ngỡ quay sang Cha Chính Révérony ḍ ư. (Lúc đó Đức Cha Hugonin bận việc khác, nên Cha Chính Révesrony thay thế cầm đầu phái đoàn) . Cha Chính tŕnh bày vắn tắt sự việc. Đức Thánh Cha bèn phán bảo Têrêsa: “Các đấng Bề Trên định sao, hăy vâng theo vậy”. Têrêsa vẫn van nài : “Cúi lạy Đức Thánh Cha, nhân mừng lễ vàng linh mục của Đức Thánh Cha hôm nay, con chỉ van xin Đức Thánh Cha ban cho con một ân huệ duy nhất là cho con được vào tu Ḍng Kín Carmêlô ngay năm này”. Đức Thánh Cha bèn đáp: “Nếu quả đó là điều Chúa muốn, Cha cho phép”.
Têrêsa chỉ là một nữ tu hèn mọn quanh năm suốt tháng đóng khung trong bốn bức tường nhà tu kín cho đến khi ĺa trần ngày 30-9-1897. Vậy mà 28 năm sau, năm 1925, Ngài đă được Đức Giáo Hoàng Piô XI tôn phong lên bậc Hiển Thánh. Hai năm sau, cũng chính Đức Piô XI tôn vinh Thánh Nữ làm Quan Thày các Nhà Truyền Giáo và các Xứ Truyền Giáo.
Th́ ra, từ 72 năm về trước, Giáo Hội đă công nhận thành quả truyền giáo thật sự của một nữ tu kín chưa hề rảo bước bôn ba đi đây đó để rao giảng Tin Mừng khắp muôn dân như một nhà truyền giáo đích thực. Thánh nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu vốn chỉ là một thiếu nữ mọn hèn với một nếp sống vô cùng b́nh dị, chưa làm điều ǵ trổi vượt dưới mắt người đời. Song “đằng sau những việc nhỏ bé của con người thấp hèn ấy lại ẩn chứa một t́nh yêu cao cả”: Yêu mến Chúa, rồi từ Chúa yêu thương các nhà truyền giáo và các xứ truyền giáo. Đích nhắm trong lời cầu nguyện của Thánh nữ Têrêsa là các nhà truyền giáo và các xứ truyền giáo. Những nhọc nhằn, đau đớn dù là nhỏ nhặt nhất từ tâm thần đến thể xác, Thánh nhân đều âm thầm chịu đựng tất cả, dâng lên Chúa mọi điều khốn khó để cầu cho hạt giống Phúc Âm do các nhà truyền giáo gieo văi được đâm chồi nẩy lộc khắp thế giới. Làm việc truyền giáo trong bốn bức tường, truyền giáo bằng cầu nguyện, bằng những việc hy sinh hăm ḿnh, Têrêsa gọi đó là “những bông hồng nhỏ” dâng lên Chúa Giêsu Hài Đồng cho lương dân các xứ truyền giáo sớm nhận biết Chúa.
Phần thưởng cao trọng nhất đă được dành cho một nữ nhi hèn mọn nhất! Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II xác quyết: “Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu là vị Thánh trẻ nhất được tôn vinh danh hiệu Tiến Sĩ Hội Thánh, song con đường thiêng liêng của Thánh nhân chứng tỏ sự trưởng thành sung măn nhất nơi Ngài. Cảm nhận đức tin c̣n lưu lại trên bút tích của Thánh nhân quả thực sâu rộng khiến Ngài xứng đáng chen vai thích cánh cùng các bậc thầy lừng danh về tu đức của Giáo Hội Công Giáo.” như Thánh Tôma Aquinô, Thánh Augustinô, Thánh Grêgôriô Cả và Thánh Phanxicô Salê.
Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu, Tiến Sĩ Hội Thánh, Quan Thầy các Xứ Truyền Giáo, là tấm gương sáng ngời cho giới trẻ hôm nay đi vào thực hành truyền giáo bằng sống đạo vậy.