THÁNH GIOAN NEUMANN, C.SS.R.
(1811 – 1860)
Tận tụy với bổn phận cho đến giây phút được gọi về.
Khi chủng sinh Gioan Neumann đến Hoa Kỳ năm 1836, Thầy không có một đồng xu dính túi; nhưng 24 năm sau, khi Đức Giám Mục Gioan Neumann qua đời, Ngài đă hoàn thành nhiều công tŕnh hơn những người khác có thể làm với thời gian gấp đôi. Trong số những thành quả của Ngài là tổ chức các trường Công Giáo và Bốn Mươi Giờ Thánh. Đời sống của Ngài đă minh chứng rằng mọi người có thể đạt được sự thánh thiện. Ngài không làm một phép lạ nào. Trái lại, Ngài sống một cuộc đời thật b́nh thường và theo đuổi ơn gọi của ḿnh với tất cả tấm ḷng, tất cả sức lực, và với ḷng trung thành hoàn hảo.
Gioan sinh ngày 28 tháng 3 năm 1811, tại làng Prachatitz, nước Tiệp Khắc. Ba của Gioan làm chủ một hăng dệt nhỏ. Từ nhỏ, Gioan là người trầm lặng và thích đọc sách. V́ sở thích của em là môn vạn vật và thiên văn, nên ước mơ của em là một ngày nào đó sẽ làm bác học. Đến năm 20 tuổi, khi đến tuổi phải chọn một hướng đi cho cuộc đời, Gioan bị giằng co giữa ước muốn làm bác sĩ và ư tưởng làm linh mục. Đối với ư tưởng muốn làm linh mục, Gioan cảm thấy khó mà đạt được, v́ trong số 90 đơn xin, b́nh thường chủng viện chỉ nhận 20 đơn. Hơn nữa, Gioan không có ai đỡ đầu. Dù vậy, sau khi đă bàn hỏi với cha mẹ, mẹ cậu đă nói với cậu: “Gioan, nếu con cảm thấy muốn làm linh mục, th́ con cũng nên thử một lần”.
Dù vô vọng, Gioan vẫn nộp đơn xin nhập chủng viện. Cậu thật không ngờ khi được tin là đă được chấp nhận. Tại chủng viện, Gioan chăm chỉ học hành và được điểm rất cao. Ngoài ra Thầy học được tám ngoại ngữ. Nhờ vốn liếng ngoại ngữ đó, sau này Thầy làm được rất nhiều việc. Thêm vào đó, khi gần măn khóa, Thầy được mời giữ một chức vụ quan trọng trong chính quyền. Nhưng Thầy đă từ tốn không nhận, khiến cả cha viện trưởng lẫn hai nhân viên chính phủ không thể hiểu được. Thầy Gioan muốn đến một nơi mà người ta cần đến Thầy. Một trong những nơi đó là Hoa Kỳ. Tại Hoa Kỳ trong thời gian ấy có rất nhiều dân di cư từ Âu Châu. Họ như chiên không người chăn, v́ rất ít linh mục biết ngôn ngữ của họ. Vị viện trưởng và hai người kia không thể hiểu được lư do nào đă khiến cho Gioan tự t́nh từ bỏ một cuộc sống sang giầu và có địa vị trong xă hội, và chọn một cuộc sống đầy khó khăn tại Hoa Kỳ.
Sau khi măn khóa, v́ Đức Cha bị bệnh, nên ngày truyền chức linh mục đă bị hoăn vô thời hạn. V́ nghĩ rằng một Giám Mục Ḥa Kỳ sẽ truyền chức cho, Thầy đă viết mấy lá thư xin t́nh nguyện sang phục vụ tại Hoa Kỳ. Thầy không nhận được một thư hồi âm nào. Thế là Thầy nhất định liều một phen. Thầy quyết định sang Hoa Kỳ để đích thân xin được truyền chức.
Với một túi đồ nhỏ, Thầy Gioan đi bộ đến hải cảng Havre và ra khơi vào mùa xuân năm 1836. Sau bốn mươi ngày trên biển, Thầy đến bến Manhattan, Nữu Ước. Khi được tiếp chuyện với Đức Cha Gioan Dubois, Thầy mới biết là Đức Cha đă gửi thư mời Thầy sang, nhưng Thầy đă bỏ Âu Châu trước khi thư đó đến. Thầy đă được Đức Cha truyền chức linh mục vào ngày 25 tháng 6 năm 1836, và Đức Cha sai Cha Gioan coi sóc một Giáo Xứ gần thành phố Buffalo với diện tích 900 dặm vuông. Trong vùng đất x́nh lầy ẩm thấp và đầy muỗi này, sống rải rắc khoảng bốn trăm gia đ́nh Công Giáo người Đức, Pháp, Ái Nhĩ Lan và người dân da đỏ. Cha Gioan tóm tắt việc làm của Cha tại đây trong hai chữ: “Đi Bộ”. Với bộ đồ lễ đeo sau lưng, Cha đi bộ đến các nơi để ban các bí tích cho giáo dân. Mỗi ngày Cha đi bộ trung b́nh từ 15 đến 30 cây số.
Cha Gioan Neumann đặc biệt yêu thương các trẻ em, và Ngài thường cho các em kẹo để khuyến khích các em học giáo lư. V́ thấy nhiều em cần có môi trường để có thể học hành, Ngài liền bắt đầu một chương tŕnh Ngài rất ưa thích, đó là mở trường học.
Về công việc coi sóc xứ đạo, tuy không phải dễ, nhiều khi cũng thật đơn điệu. Dù vậy, cũng có những lúc hú hồn. Một lần nọ cha bị bọn cướp bắt và chút nữa là bị treo cổ. Lần khác, tí nữa là Cha bị một người say bắn vào lưng. Sau một thời gian quốc bộ khắp đó đây, Cha bắt đầu cảm thấy thấm mệt. Trong một chuyến đi, Cha đă bị ngất xỉu ở trong rừng. Mấy người dân da đỏ trong vùng đă thấy Ngài và đem Ngài về nhà. V́ biến cố này, một người bạn đă tặng Cha một con ngựa để Cha dùng.
Sau mấy năm phục vụ con chiên bổn đạo, tuy Cha cảm thấy họ cần Cha, nhưng riêng Cha , Cha cảm thấy không yên tâm với đời sống thiêng liêng của ḿnh. Ngài cảm thấy cần có những người bạn đồng hành và cần những lời chỉ dạy của các linh mục khác. V́ thế, Cha đă quyết định xin vào ḍng. Sau khi gặp một tu sĩ Ḍng Chúa Cứu Thế, Cha cảm thấy rất muốn vào Ḍng này. Tuy Đức Cha rất tiếc khi bị mất một linh mục tài ba như Cha Gioan, Ngài đă đồng ư cho Cha gia nhập Ḍng Chúa Cứu Thế tại Pittsburgh. Cha đă được vào nhà tập và sau đó được khấn ḍng vào năm 1842.
Trong ḍng, Cha được chỉ định giúp việc tại nhiều nơi. Khi Cha được 35 tuổi, tức bốn năm sau khi khấn ḍng, Cha được đặt làm bề trên Ḍng Chúa Cứu Thế tại Hoa Kỳ. V́ một số lư do, nhất là v́ Ngài c̣n trẻ và là phần tử mới của Ḍng, nhiều người không thích Cha làm bề trên. Hơn nữa, v́ chủ trương của Cha là muốn mọi phần tử sống trong cùng một tu viện, thay v́ chia người đi nhiều tu viện nhỏ như ư muốn của nhiều người. Sau hai năm đương đầu với những lời dèm pha từ nhiều phía, Cha đă xin được giải nhiệm. Nhưng ba năm sau, tức năm 1851, Cha lại được bầu làm bề trên tu viện Baltimore.
Chỉ mấy tháng sau khi đến Baltimore, một tin đồn không biết bắt nguồn từ đâu, là Cha Gioan Neumann sẽ làm Giám Mục. V́ là Cha giải tội của Đức Tổng Giám Mục Baltimore, một ngày nọ Đức Tổng Giám Mục đă nói đùa là nếu Cha Gioan mặc phẩm phục Giám mục, chắc trông Cha sẽ rất oai phong. Cha Gioan thật sửng sốt khi nghe được lời đó. Cha không muốn được chỉ định vào chức vụ này, v́ Cha sợ sẽ không được gần con chiên của ḿnh. Cha đă nhờ bạn bè xin Chúa đừng để Ngài làm Giám Mục. Cha c̣n nhờ các bề trên bầu cử cho minh. Sau đó, một trong những tu sĩ Ḍng Chúa Cứu Thế, cũng là bạn của Đức Thánh Cha, đă cho biết, “Đức Giáo Hoàng có lư do riêng của Ngài”.
Không lâu sau, khi Cha Gioan vừa bước vào pḥng, Cha thấy có vật ǵ nằm trên một cuốn sách đang mở. Lúc đến gần th́ Cha thấy một chiếc nhẫn Giám Mục và một tượng Thánh giá. Cha Gioan đă được truyền chức Giám Mục vào ngày sinh nhật thứ bốn mươi mốt của Ngài.
Cha Gioan đă được chỉ định làm Giám Mục Philadelphia. V́ biết cánh đồng truyền giáo trong Giáo Phận rộng lớn này thật bao la bát ngát, và đ̣i nhiều công sức, Ngài đă chọn khẩu hiệu, “Sự Đau Khổ của Chúa Kitô, xin nâng đỡ con”. Chỉ vài tuần sau khi nhận địa phận, Đức Cha Gioan đă viếng thăm các nhà thờ và các cơ sở Công Giáo trong thành phố Philadelphia. Và khi mùa xuân vừa ló rạng, Đức Cha bắt đầu cuộc hành tŕnh viếng thăm các họ đạo tại miền quê. Dù làm Giám Mục, Ngài vẫn hăng say hoạt động và luôn sẵn sàng tiếp đón bất cứ ai đến với Ngài. Những ánh nh́n khác lạ khi nh́n thấy cổ áo đă sờn và đôi giầy cao cổ của Ngài trong thời gian đầu không lâu sau đă được thay bằng ánh mắt mến phục v́ tính t́nh hiền từ và đơn giản của Ngài. Một trong những lư do chính khiến Rôma chọn Ngài là v́ khả năng ngoại ngữ, một yếu tố rất quan trọng trong một giáo phận có dân ngoại kiều đến từ nhiều quốc gia. Lúc này, Đức Cha Gioan Neumann đă nói thông thạo 12 thứ tiếng.
Người ta kể một cụ bà người Ái Nhĩ Lan đến Đức Cha Neumann để xưng tội. Bà cụ xưng thú tội ḿnh một cách lanh lẹ bằng tiếng Ái Nhĩ Lan. Sau khi đă được nghe những lời khuyên khôn ngoan của Đức Cha, bà ra khỏi ṭa vui thú reo lên, “Tạ ơn Chúa, bây giờ chúng ta đă có một Giám Mục người Ái Nhĩ Lan”.
Trong tám năm làm giám mục, Đức Cha Neumann đă xây cho giáo phận tám chục nhà thờ, và trong hội đồng Giám Mục toàn quốc lần thứ nhất, Đức Cha đă đưa ra một hệ thống học đường Công Giáo cho toàn nước Mỹ. Đức Cha ước muốn mỗi giáo xứ trong giáo phận của Ngài có một trường Công Giáo. Lúc Đức Cha nhận chức vào năm 1852, Giáo Phận Philadelphia chỉ có 2 trường tiểu học; tám năm sau, con số đó đă lên tới 100. Đức Cha cũng mời được mấy ḍng tu đến đặt trụ sở trong giáo phận để giúp vào việc giáo dục.
Ngay khi vừa về nhận chức, Đức Cha muốn tổ chức chương tŕnh Bốn Mươi Giờ Thánh trong giáo phận, nhưng Ngài đă gặp phải nhiều chống đối. Trong thời gian đó, không giáo phận nào tại Hoa Kỳ có việc sùng kính này, v́ sợ sự phạm thánh có thể xảy ra do một nhóm chống Công Giáo có tên Ẩn Danh. Sau cùng, do một sự thúc đẩy, Đức Cha Neumann đă quyết định bắt đầu việc sùng kính này. Trong khi giáo dân lũ lượt kéo nhau đến nhà thờ, th́ trái lại không thấy bóng dáng của một người nào thuộc nhóm Ẩn Danh. Không bao lâu việc sùng kính này cũng xuất hiện ở nhiều giáo phận khác.
Sau khi lên chức Giám Mục, Đức Cha Neumann không c̣n bị ràng buộc bởi lời khấn khó nghèo của Ḍng Chúa Cứu Thế. Dù vậy, v́ ḷng mộ mến đối với lời khấn này, Đức Cha đă tuân giữ lời khấn này cho đến ngày ĺa đời. Với số tiền nhỏ mọn vài ít đồ dùng mà Ngài có thể kể là của ḿnh, Đức Cha luôn sẳn sàng để cho những người ăn xin. C̣n giữ lại, là vài bộ quần áo không hơn những miếng giẻ là bao. Một ngày nọ, một linh mục bạn đă trách khéo Ngài: “Thưa Đức Cha, quần áo Đức Cha trông luộm thuộm quá. Hôm nay là ngày Chúa Nhật. Xin Đức Cha làm ơn đổi bộ quần áo nào khá hơn một chút”. Đức Cha đă trả lời: “Vậy Cha muốn tôi làm sao? Tôi đâu c̣n bộ nào khác”.
Từ Tết dương lịch năm 1860, Đức Cha bắt đầu cảm thấy yếu sức và chóng mặt, nhưng Ngài không cho ai biết. Đến ngày mồng 5, trong bữa ăn chiều, khó khăn lắm Ngài mới nhận ra được môt người bạn già của Ngài. Khi những người chung quanh hỏi Ngài, Đức Cha nhận là cũng cảm thấy hơi khác thường, nhưng Ngài nghĩ là chỉ đi bách bộ bà hít không khí trong lành là sẽ lấy lại sức. Nhưng ngay sau đó Ngài lại nói thêm: “Con người luôn phải sẵn sàng, v́ Thánh Ư Chúa đă định nơi chốn và thời gian con người sẽ chết”
Đức Cha Gioan Neumann đă ngă gục trên đường vào chiều hôm đó v́ bệnh tim. Những người chung quanh đă đưa Đức Cha vào một căn nhà gần đó, nhưng Ngài chết trước khi vị linh mục kịp đến để ban các phép sau cùng.
Trước thánh lễ an táng, một đoàn người đông đảo chưa từng thấy trong thành phố Philadelphia, đă xếp hàng đến chào Đức Cha lần cuối. Nhiều người đă khóc v́ nhớ thương; nhưng một số khác đă không ngần ngại để nở lên một nụ cười, v́ họ chưa bao giờ thấy Đức Cha nghỉ ngơi, và nhất là, Đức Cha đang mặc một bộ quần áo mới.
Tuy nghỉ ngơi, nhưng Đức Cha vẫn tiếp tục làm việc. Vừa khi được đặt xuống mồ, nhiều người đă đến xin lời cầu bầu của Ngài, và nhiều người đă được ơn do lời Ngài chuyển cầu. Chỉ 26 năm sau khi Ngài qua đời, cuộc điều tra phong thánh đă được bắt đầu. Đức Thánh Cha Gioan XXIII đă phong chân phước cho Ngài vào năm 1963, và Đức Thánh Cha Phaolô VI đă nâng Đức Cha Gioan Neumann lên bậc Hiển thánh năm 1977. Trong các giáo phận tại Hoa Kỳ, lễ kính Ngài được định vào ngày 5 tháng 1 hằng năm theo bậc lễ nhớ buộc.